Historia Banku

Z historii Banku Spółdzielczego w Kolbuszowej

 

W roku 1868 Kolbuszowa liczyła 2 465 mieszkańców, w tym 1 420 osób pochodzenia żydowskiego , którzy zdominowali w tym czasie cały handel, drobne usługi i przemysł w mieście. W 1873 roku powstała Ochotnicza Straż Pożarna, a w 1892 roku organizuje się oddział straży pożarnej oraz kółko rolnicze , które w 1901 roku otwarło sklep. W roku 1887 powołano do życia Zarząd Powiatowy Kółek Rolniczych, założono Towarzystwo Szkoły Ludowej, Towarzystwo Gimnastyczne „ Sokół” z własnym budynkiem od 1908 roku, Towarzystwo Szkoły Męskiej, które w 1912 roku uruchomiło pierwsze klasy prywatnego gimnazjum. Na początku XX wieku powstała Spółdzielnia Rolnicza „ PŁUG „ oraz drukarnia.

Gospodarka miejska oparta była w dużym stopniu na rzemiośle, drobnym przemyśle i handlu. W 1896 roku w Kolbuszowej istniało 78 warsztatów rzemieślniczych i 49 sklepów, z których najliczniejszą grupę stanowiły tzw „ towary mieszane” ( 31 sklepów). Dużą rolę w gospodarce miasta odgrywało rolnictwo. Dla wielu mieszczan stanowiło ono główne źródło utrzymania. W 1883 roku z ogólnego obszaru miasta wynoszącego 1435 morgów, na grunty orne, ogrody i pastwiska przypadało 1216 morgów, z czego 861 należało do mieszczan. Folwark Zdzisława Tyszkiewicza liczył 415 mórg. Liczba mieszkańców w Kolbuszowej w 1910 roku wynosiła 3 460 osób. Z powyższych danych wynika, że lata siedemdziesiąte i osiemdziesiąte XIX wieku zapoczątkowały w mieście duże ożywienie działalności gospodarczej. Przejawiało się ono w tworzeniu pierwszych organizacji finansowych i gospodarczych. Najwcześniej, bo już 8 grudnia 1874 roku, założono Towarzystwo Zaliczkowe „ Szczęść Boże „ z inicjatywy aptekarza Franciszka Buczka i księdza Macieja Pajora. Na Walnym Zgromadzeniu członków, odbytym 8 grudnia 1874 roku przyjęty został statut, który określał, że Towarzystwo Zaliczkowe „ Szczęść Boże” jest stowarzyszeniem z nieograniczoną poręką. Statut został zarejestrowany w Sądzie Obwodowym w Tarnowie 15 lipca 1875 roku pod liczbą 8849. Skład członkowski Towarzystwa to przede wszystkim właściciele drobnych przedsiębiorstw wytwórczych i handlowych, rzemieślnicy i kupcy. Towarzystwo zaliczkowe „Szczęść Boże” staje się czynnikiem samoobrony warstw średnich powiatu kolbuszowskiego. Robotnicy, urzędnicy państwowi oraz inteligencja stanowili zaledwie niecałe 4% członków Towarzystwa. W składzie osobowym Towarzystwa pod względem liczby dominująca jest klasa chłopska. Wynikało to z faktu, że chłopi chcąc uniknąć wyzysku lichwiarzy i z reguły nie mogąc korzystać z pożyczek hipotecznych Banku Krajowego najczęściej z powodu braku ksiąg hipotecznych, wstępują do Towarzystwa Zaliczkowego, stanowiąc już w 1877 roku 52% ogółu członków.

Towarzystwo w pełni odpowiadało potrzebom ludności powiatu kolbuszowskiego.

Na wzrost zapotrzebowania na nowe środki inwestycyjne i dobra konsumpcyjne znaleziono właściwą formę oszczędzania i kredytowania, przyczyniając się do rozwoju produkcji towarowej i podniesienia poziomu życia członków Towarzystwa.

W celu stworzenia silnych podstaw finansowych, Towarzystwo przeznaczało jak największą część zysku na powiększenie funduszy własnych, a równocześnie ograniczało dywidendę, która na ogół nie przekraczała oprocentowania kredytów. Pierwsza wzmianka prasowa o działalności Towarzystwa Zaliczkowego „ Szczęść Boże” w Kolbuszowej znajduje się w „ Przeglądzie Rzeszowskim” dwutygodniku społeczno-ekonomicznym i literackim Rocznik 1.1883 nr 7 z 31 marca. Z kolei „ Przegląd Rzeszowski” R.1:1883, nr 10 z dnia 19 maja na str. 3 „ Kolbuszowa w kwietniu” – zawiadamia: W dniu 15 kwietnia br. odbyło się Walne Zgromadzenie Członków tutejszego Towarzystwa Zaliczkowego „ Szczęść Boże” w celu załatwienia rocznych rachunków za rok 1882. Według rachunków tych „ obrót czasowych wyniósł 14.978 złr 79 ct . Bilans majątku w stanie czynnym: pożyczki 17.374 złr 50 ct, procenta zaległe 61 złr 72 ct, pozostałość kasowa 46 złr 79 ct, razem 17.526 złr 81 ct w stanie biernym . Fundusz rezerwowy 824 złr. Udziały5.200 złr. Wkładki 6.300 złr 89 ct. Wierzyciele 4.050,. procenta pobrane 217 złr 46 ct. Czysty zysk 934 złr 46 ct razem 17.526 złr 81 ct. Z zysku czystego wydzielono 10% dywidendy dla członków od udziału 327 złr, a na renumerację dla dyrekcji i służby 305 złr, a na fundusz rezerwowy 262 złr 46 ct, dla ubogich uczniów 40 złr.

Po przyjęciu rachunków do wiadomości i udzielenia absolutorium dyrekcji, zgromadzenie wybrało Radę Nadzorczą. Przewodniczącym Rady został pan Julian Schaeffer, znany kupiec i finansista z Rzeszowa.

W roku 1890 drobni rolnicy stanowili około 55,8% ogółu członków Towarzystwa Rozliczeniowego. Na progu XX wieku – w 1900 roku odsetek drobnych rolników osiągnął w Towarzystwie 73,5%. Jeżeli weźmie się pod uwagę, że w rolnictwie zatrudnionych było 80% ludności, to nasuwa się wniosek, że przekrój zawodowy Towarzystwa Zaliczkowego zbliżał się stopniowo do przekroju zawodowego ludności, przy nieco wyższym udziale kupiectwa. Towarzystwo udzielało pomocy w uzdrawianiu zadłużonych gospodarstw wiejskich, ułatwiało realizację nowego budownictwa , kupno inwentarza i zakup ziemi.

Koniec XIX i początek XX wieku zaznacza się dynamicznym rozwojem Towarzystwa Zaliczkowego w zakresie wzrostu liczby członków, wzrostu udziałów członkowskich oraz wzrostem wypłaconych kredytów oraz wzrostem dochodów i zysków. Umożliwiło to rozpoczęcie budowy własnego budynku administracyjnego Towarzystwa. W roku 1906 oddano do użytku budynek Towarzystwa Zaliczkowego „ Szczęść Boże” w Kolbuszowej.

W roku 1902 powstał w Banku Krajowym zbiorowy rachunek spółek pożyczkowo-oszczędnościowych. Było to impulsem do powstania spółek oszczędności i pożyczek. Spółka Oszczędności i Pożyczek powstała w Niwiskich w 1902 roku, natomiast w Ostrowach Tuszowskich w 1905r.

Również w Kolbuszowej założono Spółkę Oszczędności i Pożyczek. I Nadzwyczajne Walne Zebranie odbyło się 24 października 1915 roku.

Na początku XX wieku Towarzystwo Zaliczkowe „ Szczęść Boże”- Stowarzyszenie zarejestrowane z nieograniczoną poręką przekształciło się w Spółdzielnię Zaliczkową „ Szczęść Boże”- Stowarzyszenie zarejestrowane z nieograniczoną odpowiedzialnością . Na Walnym Zebraniu odbytym w 1923 roku statut Spółdzielni Zaliczkowej „ Szczęść Boże” w Kolbuszowej został dostosowany do ustawy o spółdzielniach z 1920 roku i zarejestrowany w Sądzie Okręgowym w Rzeszowie 19 maja 1923r( firm.238/23. Następna zmiana statutu nastąpiła 8 sierpnia 1925 roku.


Kasa Stefczyka
 

Z kolei Spółka Oszczędności i Pożyczek w Kolbuszowej w 1923 roku przyjęła nazwę Kasy Stefczyka. I Walne Zebranie członków Kasy Stefczyka odbyło się 1 marca 1925 roku.

Za rok 1929 Kasa Stefczyka osiągnęła zysk w wysokości 653,06 zł. Znacznie korzystniejszy był wynik finansowy za rok 1930, wynoszący 2141,90 zł oraz za rok 1931, w którym zysk wynosił 4489,37 zł. Na Walnych Zebraniach odbytych w latach 1932-1935 i 1938 liczne są głosy, mówiące o trudnej sytuacji w rolnictwie, o karach i formach ich łagodzenia w stosunku do zalegających dłużników, o licytacjach nieruchomości dłużników.

Okres międzywojenny niewiele zmienił w Kolbuszowej. Ani miasto, ani powiat nie uległy większej rozbudowie. W planach Centralnego Okręgu Przemysłowego zostały całkowicie pominięte, mimo że były położone w jego środku. Kolbuszowa była najbiedniejszym powiatem ówczesnego województwa lwowskiego. Miasto było pozbawione zakładów pracy i niezbędnych urządzeń socjalnych, a nade wszystko własnego szpitala, światła elektrycznego, sieci wodociągowej , gazowej i dróg . Kolbuszowa według spisu ludności z grudnia 1931 roku, liczy 3500 mieszkańców – niewiele więcej aniżeli w 1883r.

Na Walnym Zebraniu Członków odbytym 27 kwietnia 1937 roku oraz na Nadzwyczajnym Zebraniu członków Kasy Stefczyka w Kolbuszowej 9 listopada tegoż roku, dyskutowano sprawę przyłączenia Banku Ludowego do Kasy Stefczyka. Po burzliwej dyskusji Nadzwyczajne Walne Zebranie członków Kasy Stefczyka postanowiło przyjąć bezpłatnie w administrację Bank Ludowy na okres ½ roku . Ostatnie Walne Zebranie członków Kasy Stefczyka w Niepodległej Polsce odbyło się 21 czerwca 1939 roku.

W okresie okupacji I Walne Zebranie członków Kasy Stefczyka odbyło się 8 czerwca 1941 roku, a następne – w 1942 i 1943 roku. W 1944 roku zamiast Walnego Zebrania członków odbyło się posiedzenie Rady. W czasie posiedzenia na przełożonego Zarządu wybrano Władysława Mazurkiewicza, zastępcą przełożonego i skarbnikiem został Stanisław Stąpor, księgową Helena Szafrańska, a członkiem Zarządu Władysław Wiącek. Na wniosek Związku Rewizyjnego Spółdzielni w Generalnym Gubernatorstwie Okręg w Krakowie, postanowiono połączyć się ze Spółdzielnią Zaliczkową „ Szczęść Boże” w Kolbuszowej. Przejmującą Spółdzielnią została Kasa Stefczyka. Za podstawę połączenia uznano statut Kasy Stefczyka.

Przyjęto nową nazwę firmy: Bank Spółdzielczy im. dr Stefczyka z nieograniczoną odpowiedzialnością w Kolbuszowej. Polecono Zarządowi zgłosić powyższą uchwałę do Sądu Okręgowego (rejestrowego) w Rzeszowie, a po uprawomocnieniu się- prosić Sąd o skreślenie z rejestru firmy: Spółdzielnia Zaliczkowa „ Szczęść Boże” w Kolbuszowej.

Po wyzwoleniu, w Polsce Rzeczypospolitej Ludowej Walne Zebranie Banku Spółdzielczego im. dr Stefczyka w Kolbuszowej odbyło się 21 sierpnia 1945 roku. Następowała stopniowa odbudowa działalności spółdzielczej. Działalność kredytowa dla rolnictwa była jednak nieznaczna: maksymalny kredyt dla jednego członka Banku w 1945 roku wynosił 5000 zł., w 1946 – 20 000 zł., a do 1949r – 50 000 zł. . W 1949 roku nastąpiło połączenie Komunalnej Kasy Oszczędnościowej z Bankiem Spółdzielczym im. dr Stefczyka. Połączenie polegało na przyjęciu agend Komunalnej Kasy Oszczędności przez Bank Spółdzielczy.

Bank Rolny w Rzeszowie pismem z dnia 1 lipca 1950 roku poinformował o przekształceniu Banku Spółdzielczego im dr Stefczyka w Gminną Kasę Spółdzielczą. Podstawą było zarządzenie Ministra Skarbu z 4 stycznia 1950 roku. W związku z powyższym Walne Zgromadzenie członków Spółdzielni odbyte 27 czerwca 1950 roku przyjęło nowy statut wzorcowy Gminnej Kasy Spółdzielczej i powołało nowy Zarząd Spółdzielni, do którego weszli: jako przewodniczący – Franciszek Kochanowski z Kolbuszowej Dolnej, jako członkowie: Stanisław Stąpor z Kolbuszowej Górnej, Michał Mytych z Weryni, Józef Bieleń z Weryni i Michał Kasza z Niwisk. Działalność GKS była bezpośrednio związana ze Związkiem Samopomocy Chłopskiej.

W roku 1951 zostały zorganizowane punkty kasowe w gminach: Cmolas, Dzikowiec, Niwiska oraz w Kolbuszowej Górnej. Na Walnym Zgromadzeniu członków Gminnej Kasy Spółdzielczej odbytym 17 czerwca 1956 roku przyjęto nowy statut według wzoru zatwierdzonego Uchwałą Prezydium Rządu Nr 163/56 z dnia 6 kwietnia 1956 roku. Zgodnie z przyjętym statutem zmieniono nazwę Gminnej Kasy Spółdzielczej w Kolbuszowej na Kasę Spółdzielczą w Kolbuszowej.
 

Jako Bank Spółdzielczy

 

W 1958 roku Kasa Spółdzielcza w Kolbuszowej wstąpiła do Związku Spółdzielni Oszczędnościowo-Pożyczkowych. Na Walnym Zgromadzeniu Przedstawicieli w dniu 21 maja 1961 roku zmieniono statut wprowadzając zmianę nazwy na Bank Spółdzielczy w Kolbuszowej.

Z dniem 1 lipca 1975 roku powołano Bank Gospodarki Żywnościowej jako bank państwowo-spółdzielczy. Bank Spółdzielczy stał się faktycznym bankiem gminy. Z dniem 1 lipca 1975r Bank Spółdzielczy przejął z byłej placówki Banku Rolnego wszystkie zadania udzielania kredytów inwestycyjnych dla indywidualnych gospodarstw rolnych.

Upoważniony został również do kredytowania i finansowania zespołów rolników indywidualnych, spółek wodnych i ich związków, zrzeszeń rolników indywidualnych oraz kółek rolniczych. Przyjęto z Banku Rolnego całość dotychczasowego zadłużenia indywidualnych rolników, zespołów, zrzeszeń i kółek rolniczych.

Dyrektorem a następnie Prezesem Zarządu Banku Spółdzielczego został od dnia 1 lipca 1975 roku Andrzej Tatuśko.

Zgodnie z Ustawą o prawie bankowym z dnia 12 czerwca 1975r na Nadzwyczajnym Zebraniu Przedstawicieli Banku Spółdzielczego w Kolbuszowej w dniu 21 września 1975r dokonano zmian w statucie. Uchwalono, że terenem działania Banku Spółdzielczego jest miasto Kolbuszowa i gminy: Kolbuszowa, Cmolas, Stary Dzikowiec, Niwiska. Przedłużono okres sprawowania funkcji członków Rady BS z dwóch do czterech lat, przy czym Rada składała się z 15 osób. Bank Spółdzielczy zachował w pełni swój spółdzielczy charakter, utrzymując wszystkie swoje organy samorządowe, a więc Zebranie Przedstawicieli, Radę Banku, Zarząd, Komisje Rady, Zebrania Członków i Komitety Członkowskie. Zwiększono udział Banku Spółdzielczego w Centrali BGŻ do kwoty 2.000.000 zł.

Od 1975 roku znacznie rozszerzono działalność kredytową Banku, obejmując nią całą ludność wiejską oraz gospodarkę nieuspołecznioną na wsi i w mieście. Łączna wartość kredytów udzielonych przez Bank Spółdzielczy wzrosła w latach 1975-1985 z 37 940 000zł do 151.060.000zł. Imponujące są w tym okresie efekty kredytowania przez Bank Spółdzielczy w Kolbuszowej dzięki kredytom Banku: wybudowano 626 domów mieszkalnych, 602 budynki inwentarsko-składowe, 20 kurników, wyremontowano 60 budynków mieszkalnych i 98 budynków inwentarsko-składowych. Zakupiono 179 ciągników rolniczych oraz 60 sztuk maszyn rolniczych.

Bank oddziaływał aktywnie na obrót ziemią, przyczyniając się do usprawnienia tego obrotu. W latach 1976-1985 sprzedano 893 nabywcom 1305 ha gruntów Państwowego Funduszu Ziemi. Sprzedano również 110 działek budowlanych.

W związku z utworzeniem z dniem 1 stycznia 1982 Banku Spółdzielczego w Starym Dzikowcu, Zebranie Przedstawicieli odbyte 25 kwietnia 1982r postanowiło ustalić teren działania dla Banku Spółdzielczego na miasto i gminę Kolbuszowa oraz gminy Cmolas, i Niwiska. Zmianę terenu działania naniesiono do statutu Banku postanowieniem Sądu Rejonowego w Rzeszowie z 30 grudnia 1982 roku. Zgodnie z nowym prawem bankowym i spółdzielczym z 1982r banki spółdzielcze są spółdzielniami samorządnie kierowanymi, a Bank Gospodarki Żywnościowej jest dla nich centralnym związkiem spółdzielczym, a także centralą finansową, rewizyjną i organizacyjną. Przyjęcie nowego Statutu Banku Spółdzielczego w Kolbuszowej, dostosowanego do przepisów zawartych w prawie bankowym i prawie spółdzielczym, nastąpiło w czasie Zebrania Przedstawicieli Banku Spółdzielczego w Kolbuszowej w dniu 10 kwietnia 1983r. Zgodnie ze Statutem niepomiernie wzrosła rola Rady Banku Spółdzielczego , która stała się rzeczywistym organem stanowiącym i nadzorczym. Zmieniły się zasady pracy Zarządu BS, który stał się organem wykonawczo-zarządzającym, kolegialnie podejmującym decyzje w całym zakresie działania Banku Spółdzielczego. Komisje Rady zwiększyły uprawnienia kontrolne. Rada składała się z 15 osób, a Zarząd Banku z 3 osób. W 1984 roku Bank Spółdzielczy po raz pierwszy podejmuje kredytowanie jednostki gospodarki uspołecznionej. Z dniem 1 kwietnia 1984 roku Bank przyjmuje do pełnej obsługi finansowej w zakresie kredytowania i rozliczeń Rejonową Spółdzielnię Ogrodniczo-Pszczelarską w Kolbuszowej.

W latach 1991-1993 przeprowadzono generalny remont i rozbudowano budynek Banku Spółdzielczego w Kolbuszowej przy ul. Kościuszki 22. Przeprowadzka do gruntownie zmodernizowanej siedziby nastąpiła w miesiącu maju 1993 roku.

Z inicjatywy Rządu 24 czerwca 1994r została uchwalona przez Sejm RP ustawa o restrukturyzacji banków spółdzielczych i Banku Gospodarki Żywnościowej.

Zgodnie z przepisami ustawy z 24 czerwca 1994r., podstawę trójszczeblowej struktury organizacyjnej bankowości spółdzielczej stanowiły banki spółdzielcze, które zostały zobligowane do zrzeszenia się we właściwym terytorialnie banku regionalnym. Zachowały one podmiotowość prawną, jednak postanowienia ustawy ograniczyły zakres i zasięg terytorialny ich działalności, który mógł być rozszerzony za zgodą banku regionalnego. Drugi szczebel struktury organizacyjnej stanowiło dziewięć banków regionalnych w formie spółek akcyjnych, utworzonych przez banki spółdzielcze z częściowym udziałem majątku BGŻ S.A.

Ustawa określiła , że siedzibami tych banków będą: Bydgoszcz, Koszalin, Kraków, Lublin, Olsztyn, Poznań, Rzeszów, Warszawa i Wrocław oraz stworzyła możliwość uzyskania statusu banku regionalnego przez GBW S.A. BUG S.A. i GBP- S.A.

NBP. Podstawowym zadaniem banków regionalnych było wykonywanie funkcji zrzeszeniowych wobec banków spółdzielczych.

Trzeci człon struktury stanowił Bank Gospodarki Żywnościowej S.A., który z mocy ustawy pełnił funkcję banku krajowego wobec banków regionalnych i zrzeszonych w nich banków spółdzielczych. Organizacja banków regionalnych wiązała się z ogromnym wysiłkiem organizacyjnym i finansowym ze strony banków spółdzielczych , jak i BGŻ S.A.

Rzeszowski Bank Regionalny S.A. w Rzeszowie / RBR S.A./ był ostatnim bankiem regionalnym utworzonym w oparciu o ustawę z 24 czerwca 1994 roku. Licencję uzyskał 24 kwietnia 1997r., a jego założycielami było 59 banków spółdzielczych z południowo-wschodniej Polski w tym również Bank Spółdzielczy w Kolbuszowej.

W dniu 28 listopada 1999r Nadzwyczajne Zebranie Przedstawicieli Banku Spółdzielczego w Kolbuszowej podjęło uchwałę o połączeniu z Bankiem Spółdzielczym w Majdanie Królewskim jako bankiem przejmowanym. Również Nadzwyczajne Zebranie Przedstawicieli Banku Spółdzielczego w Majdanie Królewskim w dniu 5 grudnia 1999r podjęło uchwałę o połączeniu z Bankiem Spółdzielczym w Kolbuszowej jako bankiem przejmującym.

Połączenie nastąpiło z dniem 1 stycznia 200 roku i z tym dniem Bank Spółdzielczy w Majdanie Królewskim został Oddziałem Banku Spółdzielczego w Kolbuszowej.

Uchwalona przez Sejm 7 grudnia 2000r ustawa o funkcjonowaniu banków spółdzielczych, ich zrzeszaniu się i bankach zrzeszających stworzyła nowe warunki prawne dla funkcjonowania spółdzielczego sektora bankowego.

Zgodnie z ustawą, podstawę współpracy winna stanowić umowa zrzeszenia, regulująca prawa i obowiązki zrzeszonego banku spółdzielczego i banku zrzeszającego.

Generalne zasady określone ustawą to:

- dwustopniowa struktura organizacyjna bankowości spółdzielczej,

- konieczność uzyskania zgody Komisji Nadzoru Bankowego na powoływanie prezesa

zarządu banku spółdzielczego, zgodnie z ustawą Prawo bankowe,

- możliwość łączenia się banków zrzeszających na zasadach kodeksu spółek handlowych,

- obowiązek zwiększania poziomu funduszy własnych zarówno dla banków zrzeszających do

20 mln euro, a banków spółdzielczych do 1 mln euro do końca grudnia 2010r. Z inicjatywy

rządu Premiera Jerzego Buzka termin osiągnięcia przez banki spółdzielcze funduszy o

równowartości 1 mln euro został skrócony do 31.12.2007r.

W związku z wprowadzonymi ustawą z 7 grudnia 2000r wymogami kapitałowymi wobec banków zrzeszających, banki te z powodu zbyt niskich kapitałów zostały zobligowane do podjęcia decyzji o konsolidacji organizacyjnej.

Bank Polskiej Spółdzielczości S.A. w Warszawie został utworzony 15 marca 2002r z połączenia banków regionalnych i zrzeszających banki spółdzielcze: Lubelskiego Banku Regionalnego S.A., Małopolskiego Banku Regionalnego S.A., Rzeszowskiego Banku Regionalnego S.A. i Warmińsko-Mazurskiego Banku Regionalnego S.A. oraz Banku Unii Gospodarczej S.A. i Banku Południowo-Zachodniego S.A., który był bankiem przejmującym.

W lipcu 2002r Bank BPS S.A. przyłączył, na podstawie Uchwały Komisji Nadzoru Bankowego Dolnośląski Bank Regionalny S.A we Wrocławiu.

Bank Spółdzielczy w Kolbuszowej jest zrzeszony w Banku Polskiej Spółdzielczości S.A.

W miesiącu październiku 2008 roku Bank Spółdzielczy w Kolbuszowej otworzył Filię Nr 1 w Kolbuszowej przy Placu Wolności 59.

Aktualnie poziom funduszy własnych w Banku wynosi 14.763.614 zł.